Sekcja Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD wydała wytyczne (zalecenia) dotyczące diagnostyki i postępowania terapeutycznego u dorosłych osób z ADHD. W tym wpisie przyjrzę się im bliżej i spróbuję krótko wyjaśnić, czego dotyczą.

Co znajdziemy w wytycznych „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD”?

Zespół specjalistów w ramach czasopisma Psychiatria Spersonalizowana zebrał i opublikował najważniejsze wytyczne w sprawie diagnozowania osób dorosłych z ADHD i późniejszego postępowania zarówno farmakologicznego, jak i psychoterapeutycznego.

Na wstępie omówione zostały aktualne kryteria zarówno DSM-V, jak i ICD-10 oraz ICD-11. Następnie autorzy przedstawiają w jakich przypadkach warto wykonywać badania przesiewowe u Pacjentów oraz jakimi narzędziami. Znajdziemy tu także wytyczne co do procesu diagnostycznego – jak powinien wyglądać i ile warto by trwał. Co bardzo ważne, wytyczne zawierają cały podpunkt o diagnostyce ADHD u kobiet, gdyż cytując: „Szacuje się, że kobiety z ADHD otrzymują diagnozę średnio 4 lata później niż mężczyźni, mają wyższe ryzyko powikłań psychiatrycznych i częściej korzystają z systemu opieki zdrowotnej”.

ADHD u kobiet – czym się różni?

O tym, jak wygląda ADHD u kobiet mówiłam na łamach Zwierciadła. Całą rozmowę przeczytasz tutaj: Zwierciadło: Objawy ADHD u kobiet.

Niestety, mimo wielu badań i publikacji naukowych, nadal spotykamy się z opiniami, że kobiece ADHD to „wymysł”. Dlatego tak ważne jest umieszczenie ADHD u kobiet w nowych wytycznych. Daje to jasny sygnał nie tylko terapeutom, ale również pacjentkom, że mogą uzyskać pomoc dopasowaną ściśle do swoich potrzeb. Poza tym, ważne, aby każda diagnoza była stawiana w możliwie najbardziej zindywidualizowany sposób.

Kobiece ADHD (a najczęściej ADHD u dziewczynek) jest niestety postrzegane jako zespół „negatywnych” cech charakteru, czy zachowań. Na przykład takich, które przez społeczeństwo nie są uznawane za „kobiece”. Do tych zachowań należą między innymi nadmierna ruchliwość, emocjonalność, tzw. gadatliwość. Dziewczynki (a później kobiety) są często tak kształtowane przez otoczenie, aby możliwie skutecznie zastopować tego typu zachowania.

Dzięki umieszczeniu kobiecego ADHD w wytycznych „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD” mamy nowe narzędzia do diagnozowania i skuteczniejszej terapii dziewczynek i kobiet.

Leczenie farmakologiczne ADHD: w jakich przypadkach?

Dodatkowo, w wytycznych znajdziemy także możliwe opcje dalszego leczenia. Zarówno farmakologiczne, jak i niefarmakologiczne sposoby terapii ADHD znalazły tu swoje miejsce. Przede wszystkim dowiemy się, czym jest psychoedukacja i powinna zawierać. Oprócz tego, jakie możemy zastosować interwencje psychospołeczne oraz kto powinien stosować psychoterapię.

Pierwsza pomoc psychologiczna – o tym, do kogo się udać w pierwszej kolejności pisałam właśnie w tym artykule.

W wytycznych „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD” omówione zostały także leki zarejestrowane do stosowania u osób z rozpoznaniem ADHD. Są to np. metylofenidat, atomoksetyna oraz lisdeksamfetamina. Następnie dowiemy się, jak postępować w przypadku wystąpienia działań niepożądanych leczenia ADHD.

ADHD i współwystępowanie innych chorób

I co najważniejsze – autorzy opisali współwystępowanie najczęstszych chorób z ADHD: zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD), tiki, depresję jednobiegunowa, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie psychotyczne, zaburzenia osobowości typu borderline (BPD), uzależeniena, spektrum autyzmu (ASD), niepełnosprawność intelektualną, PTSD/cPTSD.

Bez wątpienia, podobnie jak umieszczenie kobiecego ADHD w wytycznych, jest to krok ku kolejnej zmianie w diagnozowaniu pacjentów. Dlaczego? Na przykład dlatego, że ADHD postrzegamy szerzej, często właśnie w połączeniu z innymi zaburzeniami, a nie „zero-jedynkowo”.

Czy ADHD u dorosłych to kolejna moda? Posłuchaj, o czym rozmawialiśmy w Kanale Zero.

Kto wydał wytyczne „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD”?

Wytyczne „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD – 2024 r.” stworzyli specjaliści w składzie: Tomasz M. Gondek, Filip Stramecki, Marta Cieśla, Karolina Ziegart-Sadowska, Kajetana Foryciarz, Patryk Główczyński, Anna Julia Krupa, Krzysztof Krysta, Anna Karolina Malec, Anna Rewekant, Anna Szczegielniak, Anna Szczubiał-Kamińska, Anna Taracha, Agata Tokarek, Anita Wojtkiewicz, Agata Todzia-Kornaś.

Niezmiernie im za to dziękujemy!

Po co nam wytyczne „Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD”?

Wytyczne są niezwykle potrzebne, by specjaliści wiedzieli, jak rozpoznawać ADHD i jak z nim później postępować. Dzięki temu coraz więcej osób jest w stanie pracować z osobami z ADHD i skutecznie poprawiać jakość ich życia. Zalecenia także sprawiają, że młodzi specjaliści wiedzą krok po kroku na co zwrócić uwagę i jak postępować zawodowo.

Całość wytycznych znajdziecie TUTAJ.

Żródło: Gondek TM, Stramecki F, Cieśla M, et al. Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD – 2024 r. Psychiatria Spersonalizowana. 2024. doi:10.5114/psychs.2024.142908.