Prokrastynacja i perfekcjonizm – nieodłączne siostry?

Prokrastynacja w ostatnim czasie jest, mam wrażenie, dominującym tematem na moim blogu. Może to z powodu Nowego Roku, a może po prostu dlatego, że o prokrastynacji mówi się coraz częściej. Prokrastynacja i perfekcjonizm to pojęcia, które pozornie do siebie nie pasują. No bo jak to: prokrastynuję, odkładam, ALE jednocześnie chcę, żeby było idealnie? A to nie jest tak, że prokrastynacja to zwykłe lenistwo? Otóż nie! Wbrew pozorom prokrastynacja i perfekcjonizm w wielu przypadkach idą w parze! Dlatego właśnie nazywam je roboczo „nieodłącznymi siostrami”.

Czym jest prokrastynacja?

O tym pisałam już we wcześniejszych wpisach, ale warto przypomnieć: prokrastynacja, podobnie jak perfekcjonizm, są jednymi z możliwych objawów ADHD. Prokrastynacja nie jest więc ani cechą charakteru, ani działaniem z premedytacją, a wynika z zespołu innych cech: np. zaburzeń osobowości, czy depresyjnych. Zarówno prokrastynacja, jak i perfekcjonizm, są często wynikiem lęków, towarzyszących Pacjentom w różnych sferach życia. Prokrastynacja, najprościej rzecz ujmując, jest odkładaniem zadań na później, np. w obawie przed podjęciem działania lub dlatego, że Pacjent odczuwa strach przed ewentualną porażką.

Perfekcjonizm = zaburzenie?

Zanim przejdziemy do praktyki, trochę teorii. Czym jest perfekcjonizm według Słownika Języka Polskiego?

1. «dążenie do osiągnięcia doskonałości w czymś, często przesadne»

2. «stanowisko etyczne przyjmujące doskonałość osobistą za najwyższe dobro moralne»

(Cyt. za: Słownik Języka Polskiego)

1. Umniejszanie – w tym przypadku osoba regularnie, w odniesieniu do niemal każdego podejmowanego przez siebie działania, przypisuje jego pozytywny efekt wyłącznie czynnikom zewnętrznym. „Udało mi się, ALE…”, „Dostałem premię, ale inni zrobili to lepiej”, „Mój projekt nie był tak dobry, jak kolegi”. Znasz to z autopsji?
2. Zniekształcenie typu „muszę/powinienem” – Pacjent nieustannie odczuwa na sobie presję jakiejś powinności i przymusu, szczególnie wobec innych. „Muszę być lepszy od innych”, „Muszę zrobić to pierwsza, bo inaczej nikt mnie nie doceni”, „Powinnam starać się bardziej”. Problemem jest to, że ta „powinność” wynika nie z faktycznej potrzeby, ale poczucia, że ktoś tego od nas wymaga.
3. Katastrofizacja – krótko mówiąc, widzenie wszystkiego w czarnych barwach. Osoba skupia się wyłącznie na negatywnych aspektach, uważa, że każde podjęte przez nią działanie skończy się źle.
4. Odrzucanie pozytywów – czyli ignorowanie, niedostrzeganie dobrych aspektów swojego życia, ciągłe skupianie się na tym, co złe. Takie podejście, czyli umniejszanie swoim osiągnięciom i skupianie się na niepowodzeniach, jest również bardzo bliskie perfekcjonizmowi.

Dlaczego prokrastynacja i perfekcjonizm tak się lubią? 😉

No dobrze, ale do brzegu, prawda? 😉 Po pierwsze, prokrastynacja to mechanizm, który podpowiada nam, żeby unikać tego, co może wiązać się z wysiłkiem (lub dużym wkładem pracy). Jednocześnie, nie do końca wiemy, jaki będzie efekt tych działań. Co więc najlepiej zrobić? NIC! Po drugie, perfekcjonizm niejako wymaga od nas, żebyśmy ZAWSZE byli najlepsi. Wysprzątany do ostatniego okruszka dom, najlepsze stopnie ze sprawdzianu, tytuł pracownika miesiąca przez cały rok. Co więc powstrzyma nas od popełnienia ewentualnego błędu lub nieosiągnięcia 200% normy? 😉 Prokrastynacja. W tym przypadku sprawdza się powiedzenie „wszystko albo nic”. Jeśli nie mogę czegoś zrobić idealnie, to po co w ogóle to robić?

Oprócz tego, warto pamiętać, że zarówno prokrastynacja, jak i perfekcjonizm mogą być objawami ADHD. Jeśli czujesz, że odkładanie rzeczy na później, niepodejmowanie działań, przy jednoczesnym ciągłym dążeniu do perfekcji, zaburza Twoje funkcjonowanie – nie czekaj! Skonsultuj swój przypadek ze specjalistą, aby uzyskać ewentualną diagnozę. Pamiętaj, że opisane przeze mnie objawy niekoniecznie świadczą o ADHD, ale mogą być z nim związane. Tak czy inaczej, zawsze warto sobie pomóc.

Psychoedukacja na pomoc!

Pierwszym krokiem do polepszenia swojego położenia jest z pewnością psychoedukacja. Artykuł, który właśnie przeczytał_ś jest jednym z jej elementów. Warto pogłębiać swoją wiedzę w przystępny sposób, dlatego polecam Twojej uwadze produkty dostępne w moim sklepie. Są to webinary w formie wideo, nagrane w 100% przeze mnie. Nie znajdziesz w nich godzin teoretycznych dywagacji, ale zapewniam Cię, że będzie dużo praktycznych przykładów i wskazówek. Co znajdziesz w moim sklepie? Sprawdźmy! 🙂

• Czujesz przytłoczenie własnymi myślami, a gonitwa myśli nie pozwala Ci spać, pracować i skoncentrować się na działaniu? Polecam ten warsztat 👇

• Prokrastynacja to Twoje drugie imię? Nie wiesz, jak skutecznie przezwyciężyć codzienną „niemoc”? Tutaj znajdziesz aż 15 praktycznych wskazówek, jak pokonać prokrastynację!

• A jeśli jesteś specjalistą, diagnozującym ADHD lub pracujesz jako psycholog i chcesz pogłębić swoją wiedzę na temat diagnozy ADHD u dorosłych, koniecznie kliknij tutaj: