Pozostając w klimacie wyników najnowszych badań i mijającego właśnie 10. Światowego Kongresu ADHD w Pradze, chciałabym podzielić się z Wami ciekawym artykułem na temat niefarmakologicznych sposobów na ADHD. Jednak dziś przyjrzymy się tematowi ADHD z nieco innej perspektywy, mianowicie ADHD u dzieci i nastolatków. Czy w tych grupach wiekowych terapia ADHD bez leków jest możliwa? Co oznacza w praktyce i czy sprawdzi się w każdym przypadku?

Niefarmakologiczne sposoby wspierania dzieci i nastolatków z ADHD

Tematowi terapii ADHD bez leków przyjrzała się grupa naukowców na co dzień pracujących na uniwersytetach m.in. w Waszyngtonie, Florydzie i Kalifornii. Amerykańscy naukowcy, hm? 😉 Spokojnie, w tym wypadku mówimy o grupie ekspertów w dziedzinie ADHD. Artykuł w całości został opublikowany pod tytułem Non-pharmacological interventions for attention-deficit hyperactivity disorder in children and adolescents, a dostępny jest w serwisie PubMed. Do jakich wniosków doszli badacze?

Specyfika ADHD u dzieci i nastolatków

Jak słusznie zauważają autorzy artykułu, nieleczone ADHD u dzieci i nastolatków może mieć całkiem poważne konsekwencje w życiu dorosłym. I mówimy tu nie tylko o tych konkretnych dzieciach, ale również szerzej, o całym społeczeństwie, w którym ci przyszli dorośli będą funkcjonować. Na ten moment szacuje się, że ADHD dotyka około 5% populacji dzieci i młodzieży na całym świecie. Należy oczywiście wziąć pod uwagę również odsetek osób niezdiagnozowanych lub niepełnych danych. Jednak łatwo się zgodzić, że nie jest to już kwestia marginalna, a coraz bardziej globalna.

W poprzednim artykule pisałam o wpływie środowiska na adaptację osób dorosłych z ADHD. Przez lata wierzono, że jedyną słuszną metodą terapii (leczenia) ADHD jest farmakologia. Jednak w analizowanym tekście naukowcy podkreślają, jak ważne są czynniki biologiczne, środowiskowe i społeczne, niestety często pomijane przez diagnostów i terapeutów.

Terapia ADHD bez leków: badano 9 możliwych rozwiązań

W badaniu poddano analizie 9 kategorii działań, które mogą okazać się skuteczne w terapii ADHD bez leków. Sprawdzono je nie tylko pod kątem skuteczności, ale również bezpieczeństwa stosowania. Co istotne, żaden z badanych sposobów nie wykazał takiej skuteczności jak farmakologia, jednak autorzy podkreślają, że kwestii skuteczności nie można rozpatrywać zero-jedynkowo. Poniżej przedstawiam cztery najważniejsze metody wspomagające:

1. Terapia behawioralna – wykazała najskuteczniejsze działanie spośród analizowanych. Tutaj szczególnie istotną rolę mogą odegrać metody łączące różne podejścia, np. trening umiejętności poznawczych i zachowań. Terapia behawioralna została oceniona jako równorzędna z leczeniem farmakologicznym.
2. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe – czyli grupa lipidów dostarczanych z pożywieniem. Kwasy tłuszczowe zostały zakwalifikowane do kategorii terapii uzupełniającej, a więc wspomagającej główną metodę leczenia. Przyjmowanie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, np. omega-3, przez minimum trzy miesiące przynosiło umiarkowaną poprawę w nasileniu objawów ADHD.
3. Mindfulness – techniki uważności, praktyka świadomego oddechu itp. O znaczeniu mindfulness przeczytasz więcej w innych moich artykułach.
4. Suplementacja wieloskładnikowa – czyli preparaty zawierające co najmniej cztery składniki odżywcze. Suplementy i zróżnicowana dieta wykazały umiarkowane działanie w zakresie poprawy codziennego funkcjonowania pacjentów.

Pozostałe metody, nieopisane szczegółowo, zostały zaklasyfikowane jako bezpieczne, ale wiążące się np. ze znaczącymi kosztami dla rodziny. Są to między innymi terapie rodzinne, neurofeedback, czy coaching. Autorzy badania jasno doprecyzowali, że kosztowne i trudnodostępne metody nie powinny być traktowane jako główne, a zadaniem diagnostów i terapeutów jest jasne i precyzyjne informowanie rodzin o tym fakcie.

Mocne strony badania

To, co ważne w powyższym badaniu, to fakt, że naukowcy przyjrzeli się tematowi kompleksowo i nie negują leczenia farmakologicznego w całości.

Badacze wykazują, że terapia ADHD powinna być traktowana kompleksowo, również z uwzględnieniem zróżnicowanej diety i stosowania technik uważności w codziennym życiu.

Przegląd bierze również pod uwagę elementy takie jak bezpieczeństwo, wygodę, czy koszty stosowania danych rozwiązań. Jest to niezwykle istotne, ponieważ często uwarunkowania społeczne, czy finansowe Pacjentów odgrywają istotną rolę w powodzeniu terapii. Jeśli jakaś metoda jest za droga dla konkretnej rodziny lub niedostępna w ich miejscu zamieszkania, to automatycznie staje się nieskuteczna.

Co ciekawe, wskazanie terapii behawioralnej jako kluczowego elementu, jest o tyle istotne, że daje rodzicom i diagnostom ADHD kolejne narzędzie do działania.

Podsumowanie

Wiemy już, że terapia ADHD bez leków w pojedynkę może nie być skuteczna, ale potraktowana kompleksowo przyniesie dobre efekty. Ważne więc, aby patrzeć na ADHD szerzej, a nie jedynie przez pryzmat jednego konkretnego objawu lub jednej konkretnej metody.

Jako diagnosta i terapeuta ADHD wiem, jak ważne jest szersze spojrzenie na każdy problem. Godzinna terapia raz w tygodniu nie przyniesie skutków, jeśli nie będziesz codziennie pracować nad swoimi deficytami. Rozmowa ze specjalistą nie zastąpi dobrego snu i nie ukoi natłoku myśli, jeśli jedyne, co robisz wieczorem to scrollowanie telefonu w nieskończoność. I tutaj nie ma większego znaczenia, w jakim jesteś wieku 😉

Zachęcam do sprawdzenia skutecznych metod na Natłok Myśli i Prokrastynację w formie wygodnych webinarów dostępnych od ręki w moim sklepie: