ADHD według ICD-10 – od czego zacząć?

ADHD to zaburzenie neurorozwojowe objawiające się trudnościami w koncentracji uwagi, nadaktywnością psychoruchową i impulsywnością. Dotyczy ono aż 11% dzieci i 5-7% dorosłych. Co pokazuje, że u części osób mija, jednak znacząca część radzi sobie z jego objawami przez całe życie.

ADHD jest trudne diagnostyczne, często jest mylone z nerwicą lękową, depresją, OCD, czy zaburzeniami osobowości typu borderline. Szacuje się, że Pacjent z ADHD przed diagnozą dostaje aż 5 nietrafionych leków psychiatrycznych.

O różnicach między ADHD a borderline pisałam w tym artykule – koniecznie przeczytaj.

Najczęstsze objawy ADHD

ADHD objawia się zaburzeniami w czterech obszarach:

• koncentracji uwagi,
• nadaktywności,
• impulsywności,
• emocjonalnym.

Deficyty koncentracji uwagi sprawiają, że Pacjenci bardzo szybko się rozpraszają. W praktyce oznacza to, że nie mogą się skupić na jednej czynności. Na przykład, czytanie książki sprawia trudności, a podczas oglądania filmów jednocześnie przeglądają telefon. Z drugiej strony, jeśli coś ich interesuje, to nie są w stanie się od tego oderwać, wręcz nie słyszą otoczenia.

Mimo wszystko, z ADHD można bardzo skutecznie pracować. Psychoedukacja ADHD jest zalecanym pierwszym krokiem do poradzenia sobie z jego objawami. To ustrukturalizowany cykl spotkań skupiający się na głównych objawach ADHD. Dotyczy tego, co jest tu i teraz, nie odnosi się do schematów, czy problemów z przeszłości.

Jak diagnozować ADHD?

Na pewno nie na własną rękę! Co prawda, w internecie znajdziemy mnóstwo poradników i tutoriali na ten temat, ale prawdziwą diagnozę zawsze powierzamy specjaliście. Nie ma nic złego w posiłkowaniu się podcastami, czy artykułami, jednak pamiętajmy, żeby nie wyrokować na ich podstawie. Zapewne wielu z nas zauważa, że szczególnie w ostatnim czasie coraz więcej dorosłych osób mówi o życiu z ADHD. To dlatego, że ADHD powoli przestaje być „wstydliwą dolegliwością”, a staje się czymś naturalnym, towarzyszącym dużej części społeczeństwa. Jeśli więc podejrzewasz, że ten problem dotyczy również Ciebie, a konkretne objawy utrudniają życie codzienne – nie zwlekaj. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym szybciej będzie możliwe wdrożenie narzędzi ułatwiających codzienne funkcjonowanie. A co za tym idzie, poprawi się komfort Twojego życia.

Pracujesz z diagnozą ADHD? Może zainteresuje Cię mój najnowszy webinar dla specjalistów, Diagnoza ADHD u dorosłych. Sprawdź!

Kryteria diagnostyczne ADHD według ICD-10

Diagnoza ADHD to tak naprawdę szereg testów przeprowadzanych przez specjalistów. Są różne podejścia do tego tematu i różne kryteria diagnostyczne. W poprzednich wpisach opisywałam m.in. kryteria diagnostyczne według DSM 5. Tym razem skupię się na kryteriach diagnostycznych według ICD-10.

Po pierwsze, G1. Brak uwagi

Co najmniej 6 z następujących objawów braku uwagi utrzymywało się przez minimum 6 miesięcy w stopniu prowadzącym do nieprzystosowania lub niezgodnym z poziomem rozwoju dziecka:

• Często nie zwraca większej uwagi na szczegóły lub popełnia wynikające z nieuwagi błędy w pracy szkolnej, pracy domowej lub przy wykonywaniu innych czynności,
• Często ma trudności ze skupieniem uwagi na zadaniach lub czynnościach związanych z zabawą,
• Często wydaje się nie słyszeć co zostało do niego powiedziane,
• Ma problemy w postępowaniu według instrukcji albo w kończeniu pracy szkolnej, przy pomocy w domu lub w dopełnianiu obowiązków w miejscu pracy (ale nie z powodu zachowania opozycyjnego ani niezrozumienia poleceń),
• Często upośledzona umiejętność organizowania zadań i aktywności,
• Często unika lub odczuwa niechęć do takich zadań jak praca domowa wymagająca wytrwałego wysiłku umysłowego,
• Często gubi rzeczy niezbędne do wykonania niektórych zadań lub czynności takie jak: wyposażenie szkolne, ołówki, książki zabawki lub narzędzia,
• Łatwo się rozprasza przez bodźce zewnętrzne,
• Często o czymś zapomina w toku codziennej aktywności.

Po drugie, G2. Nadmierna aktywność

Co najmniej 3 z następujących objawów braku uwagi utrzymywało się przez minimum 6 miesięcy w stopniu prowadzącym do nieprzystosowania lub niezgodnym z poziomem rozwoju dziecka:

• Często niespokojnie porusza rękoma lub stopami albo wierci się na krześle,
• Wstaje z miejsca podczas zajęć w klasie lub w innych sytuacjach, w których oczekiwane jest pozostanie w pozycji siedzącej,
• Często jest nadmiernie rozbiegane lub wtrąca się w sytuacjach, w których jest to niewłaściwe (w wieku młodzieńczym lub u dorosłych może występować jedynie poczucie niepokoju),
• Często jest przesadnie hałaśliwe w trakcie zabawy lub ma problemy z zachowaniem spokoju w czasie wypoczynku,
• Przejawia utrwalony wzorzec nadmiernej aktywności ruchowej, praktycznie niemodyfikowalny przez społeczny kontekst i oczekiwania.

Po trzecie, G3. Impulsywność

Co najmniej 1 z następujących objawów braku uwagi utrzymywało się przez minimum 6 miesięcy w stopniu prowadzącym do nieprzystosowania lub niezgodnym z poziomem rozwoju dziecka:

• Często udziela odpowiedzi, zanim pytanie zostanie dokończone,
• Ma trudności ze staniem w kolejce lub nie może doczekać się swojej kolejności w trakcie gier lub w innych sytuacjach grupowych,
• Często przerywa innym (np. Wtrąca się do rozmowy lub gier innych osób),
• Często wypowiada się nadmiernie, bez uwzględnienia ograniczeń społecznych.

Po czwarte, G4. Początek zaburzenia

Nie później niż w wieku 7 lat.

Po piąte, G5. Całościowość

Kryteria są spełnione w więcej niż jednej sytuacji np. Połączenie braku uwagi z nadaktywnością występuje i w szkole, i w domu lub zarówno w szkole, jak i w innych okolicznościach, gdzie pacjent jest obserwowany.

Po szóste, G6. Objawy G1-G3 powodują u pacjenta istotne klinicznie cierpienie bądź upośledzenie w zakresie funkcjonowania społecznego, szkolnego lub zawodowego.

Po siódme, G7. Zaburzenie nie spełnia kryteriów całościowych zaburzeń rozwojowych, epizodu maniakalnego, epizodu depresyjnego ani zaburzeń lękowych.

Podsumowanie ADHD według ICD-10

Podsumowując, możemy się posłużyć powiedzeniem „jedna jaskółka wiosny nie czyni”, a więc jeden objaw, czy pojedynczy epizod nie świadczy o ADHD. Aby mówić o ADHD należy uwzględnić całe spektrum objawów i zachowań, mając przy tym na uwadze otoczenie i środowisko. Często zdarza się, że uczeń ma spore trudności ze skupieniem uwagi na nauce, będąc w domu, ale w szkole wykazuje się zainteresowaniem i pilnością. Z drugiej strony, możemy zauważać pewne zachowania zależnie od warunków otoczenia lub samopoczucia (np. nadmierne bodźce, głód, potrzeby fizjologiczne…). Wszystkie wymienione elementy układają się w swego rodzaju układankę i to rola doświadczonego diagnosty, aby określić, czy jest to już ADHD.

PS O objawach ADHD u dorosłych pisałam też na Rocket Jobs – koniecznie zajrzyj i tam: ADHD u dorosłych – objawy