Zniekształcenia poznawcze są błędnymi schematami myślenia, które prowadzą do nieprawidłowej oceny sytuacji, osób czy zdarzeń. Jednym z kluczowych zniekształceń poznawczych, które wpływa na nasze postrzeganie rzeczywistości, jest odrzucenie pozytywów. Ten mechanizm psychologiczny sprawia, że ignorujemy lub umniejszamy znaczenie pozytywnych wydarzeń i doświadczeń, a nasza uwaga koncentruje się głównie na negatywach. Zrozumienie tego zniekształcenia jest kluczowe, aby móc skutecznie radzić sobie z negatywnymi myślami oraz poprawić swoje samopoczucie i jakość życia.
Odrzucanie pozytywów to rodzaj zniekształcenia poznawczego, w którym osoba ignoruje, minimalizuje lub deprecjonuje pozytywne aspekty sytuacji, wydarzeń, czy osiągnięć. Nawet jeśli dzieją się rzeczy obiektywnie pozytywne, osoba z tym zniekształceniem odrzuca je, uznając, że nie są one istotne lub nie zasługują na uwagę. Tego rodzaju myślenie często prowadzi do skoncentrowania się wyłącznie na negatywach, co w rezultacie obniża nastrój, samoocenę i może prowadzić do poważniejszych problemów emocjonalnych, takich jak depresja czy lęki.
Na przykład, osoba, która zdobyła awans w pracy, zamiast cieszyć się z sukcesu, może pomyśleć: „Dostałem awans tylko dlatego, że nikt inny nie chciał tej pozycji”. W ten sposób umniejsza swoje osiągnięcie i odrzuca jego pozytywne aspekty.
Rozpoznanie tego zniekształcenia poznawczego może nie być łatwe, ponieważ często odbywa się ono automatycznie, bez świadomej analizy. Istnieją jednak pewne kluczowe symptomy, które mogą sugerować, że dana osoba odrzuca pozytywy:
Osoby, które odrzucają pozytywy, często mają trudność z akceptacją komplementów czy uznania ze strony innych. Mogą odpowiadać na pochwały słowami typu: „To nic takiego” albo „Każdy by to zrobił”.
Nawet w obliczu obiektywnego sukcesu osoby te znajdą sposób na zdeprecjonowanie swoich dokonań. Mogą uważać, że sukces przyszedł przypadkiem, że mieli szczęście, albo że ich osiągnięcie jest mało znaczące.
Jeśli coś poszło dobrze, osoby z tym zniekształceniem myślowym skupiają się głównie na tym, co mogło pójść źle lub na drobnych niedociągnięciach. Przy tym całkowicie ignorują pozytywne aspekty sytuacji.
Postępy, na przykład w rozwoju zawodowym czy osobistym, są często ignorowane. Osoby mogą mieć trudność z zauważeniem, jak daleko zaszły. Zamiast cieszyć się z postępów, będą skupiać się na tym, co jeszcze pozostaje do zrobienia.
Aby lepiej zrozumieć, jak odrzucenie pozytywów objawia się w praktyce, warto przyjrzeć się kilku typowym sytuacjom, w których to zniekształcenie poznawcze może występować:
Osoba, która właśnie ukończyła projekt z sukcesem, może myśleć: „Projekt się udał, ale to tylko dlatego, że miałem szczęście z klientem” albo „To nie był tak trudny projekt, więc nie ma czym się chwalić”. Mimo że otrzymała pozytywną ocenę swojej pracy, odrzuca to jako mało znaczące i nieuzasadnione. Odrzucanie pozytywów to mechanizm, który blokuje uznanie własnych osiągnięć, czy wkładu pracy.
Kiedy ktoś wyraża uznanie dla drugiej osoby, mówiąc na przykład: „Jesteś świetnym przyjacielem”, osoba z tendencją do odrzucania pozytywów może odpowiedzieć: „Mówi tak tylko dlatego, że miał zły dzień” albo „Nie zrobiłem nic nadzwyczajnego”. W ten sposób odrzuca pozytywne informacje i przekierowuje uwagę na neutralne lub negatywne aspekty sytuacji.
Odrzucanie pozytywów wpływa na naszą samoocenę. Ktoś, kto schudł 5 kg, może stwierdzić: „To nic wielkiego, muszę jeszcze zrzucić 10 kg, zanim cokolwiek osiągnę”. Tego rodzaju myślenie minimalizuje osiągnięty już sukces i koncentruje się na niedostatkach. To prosta droga do frustracji i zniechęcenia.
Osoba, która zdała trudny egzamin, zamiast cieszyć się z tego sukcesu, może pomyśleć: „Zdałem, ale ledwo, nie ma się czym chwalić” albo „To tylko jeden egzamin, prawdziwe wyzwania dopiero przede mną”. W ten sposób ignoruje swoje dotychczasowe osiągnięcie i nie czerpie z tego satysfakcji.
Odrzucanie pozytywów może mieć daleko idące konsekwencje dla zdrowia psychicznego, relacji interpersonalnych oraz ogólnej jakości życia. Oto kilka kluczowych obszarów, na które wpływa to zniekształcenie poznawcze:
Kiedy stale odrzucamy pozytywne informacje na swój temat, samoocena z czasem ulega obniżeniu. Brak zdolności do uznania własnych osiągnięć i wartości prowadzi do poczucia, że nie jest się wystarczająco dobrym. Takie myślenie może powodować chroniczne poczucie niekompetencji i braku satysfakcji z siebie.
Odrzucanie pozytywów sprzyja pesymistycznemu spojrzeniu na świat. Ciągłe koncentrowanie się na negatywnych aspektach swojego życia i deprecjonowanie pozytywnych doświadczeń może prowadzić do rozwoju stanów depresyjnych. Osoby z tendencją do odrzucania pozytywów mogą odczuwać beznadziejność, brak motywacji i trudności z dostrzeganiem sensu w swoich działaniach.
⤵️⤵️⤵️
Nie wiesz, jak odróżnić ADHD od depresji? Podpowiadam!
W relacjach z innymi, osoby odrzucające pozytywy mogą mieć trudność z nawiązaniem głębszych więzi. Ignorowanie pochwał, uznania i pozytywnych gestów ze strony innych osób może prowadzić do nieporozumień i frustracji w relacjach. Partnerzy, przyjaciele czy współpracownicy mogą czuć, że ich starania są niedoceniane, co negatywnie wpływa na jakość relacji.
Osoby, dla których odrzucanie pozytywów jest codziennością, często tracą motywację do podejmowania kolejnych wyzwań. Jeśli każda pozytywna informacja jest deprecjonowana lub ignorowana, nie ma podstaw do czerpania satysfakcji z własnych działań. To z kolei prowadzi do zniechęcenia i rezygnacji z podejmowania nowych inicjatyw.
Skontaktuj się, aby rozwiać wątpliwości
i odpowiedzieć na najważniejsze pytania
