Trudności z kończeniem zadań – jak diagnozować?

Trudności z kończeniem zadań, organizacją czasu, uważnym słuchaniem… To tylko niektóre z objawów ADHD, które pojawiają się w DSM V, najnowszej klasyfikacji zaburzeń psychicznych według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Jak już wiecie z moich poprzednich wpisów, diagnoza ADHD nie jest łatwa i jednoznaczna. Zawsze powtarzam moim pacjentom, że tylko wprawiony i doświadczony diagnosta jest w stanie postawić właściwą diagnozę. Szczególnie w przypadku neuroróżnorodności, która jest zaburzeniem o całym spektrum objawów.

Chcąc ułatwić wszystkim zorientowanie się w tym złożonym temacie, postanowiłam napisać cykl artykułów o objawach ADHD. Zapraszam Cię do przeczytania tutaj.

W tym tekście opiszę trudności ze stosowaniem się do podanych instrukcji oraz kończeniem wyznaczonych zadań, a na samym końcu artykułu dołączam także cały zestaw kryteriów diagnostycznych dla ADHD.

O pracy ponad siły i odkładania wszystkiego na później mówiłam w Halo, tu Polsat!

Z czego wynika niestosowanie się do instrukcji i niekończenie zadań?

W klasyfikacji DSM V czwartym punktem  wśród objawów ADHD – po błędach z nieuwagi, trudnościach ze skupieniem i nieuważnym słuchaniu – jest: A4. Często nie w pełni stosuje się do instrukcji i ma trudności z dokończeniem zadań szkolnych, obowiązków domowych lub służbowych. 

Pełną listę kryteriów DSM-5 znajdziesz tutaj:

DSM-5: Kryteria diagnostyczne ADHD

Warto zaznaczyć, że jeden objaw występujący „od czasu do czasu” nie jest podstawą diagnozy.

Czym w praktyce są trudności z kończeniem zadań?

Jak już zostało wspomniane wyżej, problem z kończeniem zadań dotyczy zarówno zadań zawodowych, jak i domowych. Jednak włączają się w to nie tylko wyjątkowo trudne lub okazjonalne czynności, lecz także te najbardziej rutynowe. Objawia się to na różne sposoby, ale najczęstsze z nich, to na przykład problemy z prowadzeniem domowych rachunków czy też korespondencji: bałagan w dokumentach, zapominanie o koniecznych opłatach, nieodpisywanie/nieodsyłanie czegoś od razu. 

Powyższe kłopoty nie wynikają jednak z tego, że osoba odkłada wykonanie zadań na później, ale raczej z tego, że podejmuje się robieniu kilku rzeczy na raz, a w efekcie nie kończy żadnej z nich. Zdarza się też, że entuzjastycznie rzuca się w wir pracy/nowych zadań i pomysłów/sprzątania itp., szybko jednak tracąc nimi zainteresowanie i łatwo się rozpraszając.

Instrukcje? Nie, dziękuję!

Co więcej, szczególnie w sytuacjach zawodowych odczuwalne mogą być problemy ze stosowaniem się do instrukcji – najtrudniejsze okazują się obowiązki, które wymagają trzymania się określonej sekwencji działań, narzuconej przez kogoś innego. Jak zatem udaje się takiej osobie kończyć zadania? Otóż dochodzi ona do celu swoją własną ścieżką, czasem inną niż sugerowałyby przedstawione jej instrukcje „krok po kroku”, ale i tak często najważniejszy okazuje się… deadline, czyli jasno określony i nieprzekraczalny termin na ukończenie danej czynności. Jednak, czy na pewno trudności z kończeniem zadań wynikają z braku deadlinu? To pytanie pozostawię otwarte… 😉

Trudności z kończeniem zadań: najważniejsze wnioski

1. Przypadłość ta może być jednym z objawów ADHD, o czym mówi najnowsza klasyfikacja diagnostyczna DSM-5.
2. Trudności z kończeniem charakteryzują się wszechobecnym chaosem: w dokumentach, w kalendarzu, w niedokończonym praniu i niewysłanych zawodowych mailach.
3. To nie jest tak, że porzucamy jakieś zadanie, bo „nam się nie chce”, a przeciwnie: próbujemy wykonać za dużo zadań jednocześnie.
4. Ekscytacja wynikająca z rozpoczęcia nowego zadania, na zasadzie: „woooow, ale super to nowe LEGO – muszę natychmiast zbudować! O nie, 1000 elementów. Idę pozmywać” 😉
5. Trudności z kończeniem zadań to również niestosowanie się do instrukcji lub trudności w ich rozumieniu.
6. Niektórym łatwiej jest ukończyć zadanie wyłącznie pod presją czasu.

Na zakończenie, pamiętaj! NIGDY nie diagnozuj się sam/a. Niezależnie od tego, ile tekstów przeczytasz, czy obejrzysz filmików na Tik Toku. Wrzucane przez specjalistów treści mają charakter edukacyjny, a diagnostyka jest znacznie bardziej skomplikowana. Nie bez powodu nawet specjaliści zazwyczaj diagnozują w zespołach. Profesjonalna diagnoza wymaga doświadczenia i wnikliwości.

Jeśli chcesz poznać kryteria diagnostyczne, kliknij: https://psychologpietrzak.pl/diagnoza/