Objawy ADHD: trudności z organizacją czasu według DSM-5 - Paulina Pietrzak

Objawy ADHD: trudności z organizacją czasu według DSM-5

Kobieta zapisuje notatki w kalendarzu. Trudności z organizacją czasu.

Trudności z organizacją czasu – jak diagnozować?

Diagnostyka ADHD nie jest łatwa – przekonać się może o tym każdy, kto próbuje zdiagnozować się „na własną rękę”. Niestety, najczęściej na podstawie Internetu. Chcąc ułatwić wszystkim zorientowanie się w tym złożonym temacie, postanowiłam napisać cykl artykułów o tym, jak dokładnie rozumieć objawy pojawiające się w DSM-5, czyli najnowszej klasyfikacji zaburzeń psychicznych według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, na podstawie której odbywa się diagnozowanie. 

Więcej artykułów w tym temacie znajdziesz na moim blogu.

W tym tekście opiszę trudności z organizacją czasu, a precyzując – zadań i aktywności. Na samym końcu artykułu dołączam także cały zestaw kryteriów diagnostycznych dla ADHD.

Klasyfikacja trudności z organizacją czasu

W klasyfikacji DSM-5 jednym z punktów wśród objawów ADHD jest: A5. Często ma trudności z organizacją zadań i aktywności. 

Co to oznacza w praktyce?

Chaos – to często najtrafniejsze określenie dla sposobu, w jaki osoby z ADHD “organizują” swoje zadania i aktywności. Nieustrukturyzowany i chaotyczny styl pracy wynika z innych objawów, m.in. z nieumiejętności trzymania się określonej sekwencji działań w trakcie wykonywanych zadań lub robienia kilku rzeczy naraz.

Co więcej, to nie tylko trudności z organizacją czasu, ale również kłopoty z rozplanowaniem codziennych zajęć. Zdarza się planowanie zbyt wielu rzeczy naraz albo nieumyślnie umawianie kilku spraw na ten sam moment. W efekcie ciężko zatem takiej osobie konsekwentnie trzymać się powziętego planu działań lub rozkładu zajęć. Skutkami tego są np. spóźnianie się lub niewywiązywanie się ze zobowiązań na czas. Mimo takich nieprzyjemnych konsekwencji osoba przejawia małą elastyczność w swoich działaniach, bo w głębi chciałaby przede wszystkim trzymać się wszystkich powziętych planów.

A co, gdy nie masz poczucia upływu czasu?

Plany te są jednak nierzadko z góry niewykonalne, bo – jak już zostało wspomniane wcześniej – sprawy i wydarzenia nakładają się w nich na siebie. Ponadto osoby, które mają trudności z organizacją czasu, mogą nie mieć poczucia upływu czasu (przez co gubią się w swoich planach) lub opracowują plany, ale później nie potrafią z nich korzystać (bo wpadają w swój chaotyczny styl pracy i mają problem z podążaniem za instrukcjami, nawet tymi które same sobie wyznaczyły). 

Halo tu Polsat
W „Halo, tu Polsat” rozmawialiśmy o tym, jak objawy ADHD utrudniają życie dorosłym!
źródło: Halo, tu Polsat

Nieumiejętność utrzymania porządku w działaniach przekłada się to także na przestrzeń wokół takiej osoby, czyli w skrócie po prostu bałagan. Może to być zarówno bałagan w domu, jak i w miejscu pracy/na biurowym biurku itp. Niejednokrotnie taka osoba może potrzebować pomocy innych, żeby zaprowadzić porządek w swoich sprawach czy rzeczach.

Czy to brzmi znajomo? Nawet jeżeli tak, to pamiętajcie o najważniejszym – po jednym objawie nawet specjaliści nigdy nie diagnozują danej osoby. Dlatego będę powtarzać do znudzenia: NIGDY nie diagnozujcie się sami. Niezależnie od tego, ile tekstów przeczytaliście czy zobaczyliście filmików na Tik Toku. Wrzucane przez specjalistów treści mają charakter edukacyjny, a diagnostyka jest znacznie bardziej skomplikowana. Nie bez powodu nawet specjaliści zazwyczaj diagnozują w zespołach.

Trudności z organizacją czasu: jak sobie radzić?

Sposobów na trudności z organizacją czasu jest oczywiście sporo, ale żaden z nich nie jest w 100% skuteczny, jeśli nie zaangażujemy się w jego praktyczne zastosowanie 🙂 Opcjami na poprawę organizacji czasu i zadań mogą być m.in.:

  • korzystanie z udogodnień technologicznych (plannery, kalendarze, alerty…) – tutaj oczywiście pamiętajcie, aby robić to „z głową”, bo urządzenia, podobnie jak nasza pamięć, też bywają zawodne ;),
  • wsparcie innych osób – jeśli masz u swego boku zaufaną osobę, nie wstydź się prosić o pomoc! 🙂 Wspólnie z przyjacielem/partnerką/kolegą możecie opracować system współpracy, przypomnień o najważniejszych wydarzeniach i zadaniach dnia. Pamiętaj oczywiście, że taka kooperatywa wymaga zgody i zaangażowania dwóch stron 🙂
  • rozplanowanie zadań raz w tygodniu – przyjmijmy, że w każdy poniedziałek tuż po śniadaniu siadasz z notesem, kalendarzem, smartphonem… I zapisujesz w nim najważniejsze zadania na każdy dzień. Następnie na każdy z nich ustawiasz alert. Nie pięć, nie sześć. JEDEN. Pamiętaj, że im więcej alertów zaplanujesz, tym mniejsza szansa, że wykonasz zadanie, którego dotyczy 🙂

A jeśli czujesz, że Twoje trudności z organizacją czasu wynikają z prokrastynacji, to mam dla Ciebie dodatkowe rozwiązanie: w moim sklepie znajdziesz praktyczny webinar 15 skutecznych sposobów jak poradzić sobie z prokrastynacją 🙂 Dostępny jest tu: 

Masterclass o prokrastynacji. Na grafice skulona smutna kobieta i zegar na ścianie.

Aby poznać kryteria diagnostyczne, zajrzyj tu: https://psychologpietrzak.pl/diagnoza/